دهکده چوبین در نیشابور

927 دفعه


دهکده چوبین نام محلی است که در یکی از روستاهای نیشابور به نام محمدآباد آقازاده در استان خراسان رضوی واقع در شمال شرقی ایران ساخته شده است. این دهکدهٔ چوبی کم نمونه و بی همتا در ایران به وسیله مهندس حمید مجتهدی از نوادگان محمد کاظم خراسانی ساخته شده و یکی از دیدنی‌ها و تفرجگاه‌های نیشابور می‌باشد.

حمید مجتهدی بعد از اتمام تحصیلات دبیرستانی، برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. او رشته ی مهندسی عمران با گرایش سازه‌های مقاوم در برابر زلزله را در دانشگاه برکلی کالیفرنیا به اتمام رسانید و در سال ۱۳۶۰ هجری شمسی به دیار خود بازگشت و املاک و اراضی خود خود را احیا کرد. مهندس مجتهدی با توجه به رشته تحصیلی اش اقدام به ساخت مسجدی چوبین کرد و دهکده ای را بنا نهاد که مسجد آن اولین مسجد چوبی مقاوم در دنیاست و از شاهکارهای معماری دنیا محسوب می شود. این مرد بزرگ، در سال ۱۳۹۲ داره فانی را وداع گفت و در زادگاهش روستای محمد آباد آقازاده و در ضلع شمالی مسجد چوبین به خاک سپرده شد.

نام «دهکده چوبین» برخاسته از ویژگی منحصربه‌فرد سازه‌های آن در استفاده کامل از چوب و بکارگیری روشی نوین در ساخت بناهای آن که برخاسته از پیشینه تاریخی – فرهنگی و متناسب با امکانات و قابلیت‌های اقلیمی وجغرافیایی منطقه است، می‌باشد. دیدنی‌های این دهکده شامل مسجد چوبی، موزه و کتابخانه، رستوران، فروشگاه و نانوایی، آلاچیق، سوئیتها، فضای سبز و اکوسیستم زیبای آن به همراه کشاورزی و دامپروری است.
برکه ای که از طریق چاه عمیق پر آب می شود نیز در داخل دهکده وجود دارد که آن را به پرورش ماهی کپور با تولید مثل طبیعی، اختصاص داده و اطراف آن را برای زیبایی محوطه درختان بیدی کاشته اند.برجی آجری نیز در دهکده است که وظیفه آن نگهداری منبع آب و تامین فضای سردخانه درون مجتمع است، همچنین کبوترخانه دهکده محسوب می شود.

در ساخت دهکده چوبین بیش از ۱۳ تن چوب به کار رفته است. مسجد اولیه روستا در سال ۱۳۲۵ با سقفی چوبی و دیوارهای کاهگلی بنا شده بود، اما باگذشت زمان و متروک شدن روستا، مسجد نیز تخریب شد. بعداز بازگشت مهندس مجتهدی به ایران و تصمیم ایشان به احیای روستا و املاک آن، در سال ۱۳۷۸ اقدام به ساخت اولین مسجد چوبی جهان با قابلیت تحمل ۸ ریشتر زلزله را در محل مسجد اولیه روستا کردند. این مسجد تک ایوانی است که کف ایوان آن را از خشت ساخته اند.
ساخت مسجد چوبین که به شکل کشتی وارونه است، دو سال به طول انجامید، دیوارهای آن دوجداره و مایل می باشد که بین آن ها اسکلت اصلی بنا به شیوه Two by Four یا Double L ساخته شده. مایل بودن دیواره ها انتقال وزن مناره ها را به زمین ساده تر می کنند.

مسجدبه گونه ای ساخته شده که نیازی به ستون ندارد. داخل مناره ها نردبانی جهت راه یابی به بالاترین قسمت مناره وجود دارد و در قسمتی که مناره و سقف بهم متصل می شوند یک کانال برای تهویه هوا قرار دارد و هوای گرم و نامطبوع را خارج و هوای خنک و پاکیزه ازطریق بادگیری که در سقف قرار دارد، وارد فضای داخلی مسجد می شود.
نکته جالب توجه آن است که تمام تزئینات مسجد، کابینت ها، دیواره ها و حتی سینی های آبدارخانه مسجد از چوب ساخته شده است. دیواره های خارجی دارای شش کتیبه از آیات قرانی  و دیواره های داخلی آن مزین به هفت کتیبه است که همه آنها با چوب درختان گردو و توت قاب شده اند.

پایین تر از مسجد رستورانی هشت ضلعی زیبا با دیوارهای مشبک و مقاوم در برابر زلزله در دو طبقه ساخته شده که طبقه اول رستوران و طبقه دوم آن مکانی برای تجهیزات گرمایی و سرمایی رستوران است. مساحت این رستوران ۲۰۰متر مربع و آماده پذیرایی از حدود ۱۳۰نفر می باشد.
کف رستوران را با موزاییک و چوب طوری کنار هم چیده اند  که گویی بازمانده جنگلی قدیمی با انبوهی از درخت بوده است. میزو صندلی های چوبی در کنار دکور و تزیین رستوران و کف سازی خاص و جذاب آن، این حس را به مهمان القا می کند که وارد یک رستوران جنگلی شده است. رستوران دهکده بعد از مسجد زیباترین قسمت دهکده محسوب می شود.

کتابخانه و موزه ای چوبی به مساحت ۱۲۰ متر و در دو طبقه با سقفی شیروانی و دیوارهای دوجداره در کنار مسجد ساخته شده و  همانند مسجد، اسکلت بنا در بین دیواره دوجداره قرار گرفته است.

برای رفاه بازدیدکنندگان سوئیت هایی را در این مجموعه ساخته اند. این سوئیت ها در هماهنگی کامل با مجموعه هستند و امکان اقامت برای گردشگران را فراهم می آورند.
در محوطه این دهکده پیکر بزرگی از بانوی روستایی که سبدی نان بر سر دارد دیده می شود که اِلمان نانوایی دهکده و دودکش کاهگلی آن است. در این مکان دو تنور چوب سوز به طریق سنتی، تهیه می شود.

تعدا پنج واحد فروشگاه با اسکلت چوبی به شکل شش ضلعی ساخته شده که برای تزئین آن از دو جنس خاک مختلف بهره برده اند. سقف را با خاک رس و دیوارها را باخاک معمولی به صورت کاهگلی نماسازی کرده و جلوه ای زیبا و رنگی به آن بخشیده اند.

آدرس:نیشابور. محمدآباد. دهکده چوبین.